Cenowe szaleństwo podczas mundialu osiągnęło szczyt absurdu. Za niecałe 29 km podróży pociągiem na stadion trzeba będzie zapłacić 150 dol., czyli 540 złotych. Ta cena jednak to nie tylko uderzenie w kibiców. To apel skierowany do FIFA, aby podzieliła się przychodami z turnieju.
– Nie obciążę mieszkańców New Jersey długami, które będą musieli spłacać latami. To nie fair – powiedziała Mikie Sherrill, gubernatorka stanu New Jersey, po ogłoszeniu decyzji, że w czasie piłkarskim mistrzostw świata przejazd ze stacji Pennsylvania Station w Nowym Jorku na stadion MetLife Stadium w New Jersey będzie kosztować 150 dol. Obecnie cena za 18-milowy odcinek trasy (28,9 km) wynosi 12,90. Na obiekcie, na którym na co dzień grają dwie drużyny NFL, New York Jets i New York Giants, odbędzie się w czasie mundialu osiem meczów, w tym finał. – FIFA powinna płacić za przejazdy, a jeśli nie chce, to nie pozwolę, by pasażerowie z New Jersey musieli się do tego dokładać - dodała Sherrill.
FIFA jeszcze nigdy z tym się nie spotkała
Alternatywą dla kibiców pozostanie skorzystanie z autobusu, który dowiezie ich z Nowego Jorku na stadion za jedyne 80 dolarów. Tu jednak trzeba dodać, że na czas mistrzostw operator transportu publicznego New Jersey Transit zlikwiduje wszystkie ulgi, jakie obecnie przysługują seniorom, dzieciom i studentom.
Oczywiście FIFA nie ma zamiaru płacić. Modelowy system organizacji zawodów przez tej federacji polega na tym, że ona zbiera wszystkie przychody, a koszty ponoszą lokalni organizatorzy. Jednak o ile w krajach, gdzie piłka nożna jest numerem jeden i nie ma żadnej konkurencji, rządy i samorządy gotowe są dokładać do interesu, by zdobyć głosy kibiców w kolejnych wyborach, o tyle w USA jest inaczej. Władze samorządowe nie czują presji, by ponosić dodatkowe koszty organizacji turnieju, z którego nie widzą większych korzyści na przyszłość – czy to finansowych, czy to politycznych.
A sprawa gigantycznych kosztów, jakie USA muszą ponieść na organizację turnieju, stała się kwestią polityczną. Już wcześniej grupa kongresmenów wystosowała do FIFA list otwarty, w którym domagała się partycypacji w kosztach przygotowania do turnieju.
– Powiedzmy sobie szczerze, 11-krotna podwyżka ceny za przejazd pociągiem to po prostu zdzierstwo – powiedział Chuck Schumer, lider demokratów w Senacie. – FIFA zarabia miliardy na mistrzostwach świata, a kibice dostają bilet za 150 dol., zanim przejdą przez bramę stadionu. FIFA powinna pokryć te przejazdy, a nie zrzucać te koszty na kibiców z Nowego Jorku. Czerpie zyski z turnieju i spodziewa się, że miasto będzie gościć większość widzów tych meczów. Przejmuje cały parking MetLife Stadium i nie daje fanom wyboru. Muszą korzystać z transportu publicznego. A potem zwraca się do New Jersey Transit, że nie są winni agencji transportowej ani grosza.
Koszty transportu wzrosną wielokrotnie
New Jersey Transit oszacowało, że obsługa transportowa meczów na stadionie Giants i Jets będzie kosztować około 48 milionów dolarów, czyli sześć mln za każde spotkanie. – Tu nie chodzi o osiągnięcie zysku, ale jedynie o odzyskanie poniesionych kosztów – powiedział Kris Kolluri, dyrektor NY Transit.
Według analityków z powodu przejęcia przez FIFA parkingu przy stadionie transport publiczny będzie musiał poradzić sobie z czterokrotnie większym obciążeniem linii, niż to dzieje się podczas innych wydarzeń na obiekcie. Tu trzeba dodać, że w USA operatorzy transportowi pobierają też dużo wyższą opłatę za przejazdy na stadiony również podczas meczu NFL i innych wydarzeń. Nie jest to jednak tak gigantyczna różnica, jaka ma być podczas mundialu.
Pierwotnie FIFA żądała od miast gospodarzy w USA, żeby transport publiczny podczas meczów był za darmo. I powołała się tu na przykład z Rosji (mundial 2018) i Kataru (2022). Żądanie spotkało się to jednak z gigantycznym oporem ze strony władz samorządowych. Dopiero wtedy FIFA zgodziła się, żeby miasta miały swobodę w kształtowaniu cen za przejazd na stadion.
– Zależy nam na sprawiedliwym podziale kosztów – powiedziała jeszcze Sherrill. – Jak wielokrotnie powtarzałam, FIFA powinna pokryć koszty transportu swoich kibiców. Jeśli tego nie zrobi, nie będziemy dotować posiadaczy biletów na mistrzostwa świata kosztem mieszkańców New Jersey, którzy codziennie korzystają z usług NJ Transit.
Z tak kategorycznymi żądaniami FIFA jeszcze w całej swojej historii organizacji finałów mistrzostw świata się nie spotkała. Być może też dlatego, że jeszcze nigdy nie postawiła na tak gigantyczną maksymalizację zysków. Swoimi mackami nie tylko sięgnęła po pieniądze z biletów, sponsoringu i transmisji telewizyjnych, lecz także chce uzyskać dodatkowe przychody z parkingów, spekulacji już zakupionymi kartami wstępu i imprez towarzyszących. W efekcie lokalnym organizatorom brakuje okazji, by z turnieju wyciągnąć jakiekolwiek finansowe korzyści.
Amerykanie nie wierzą, że zarobią na mundialu
FIFA co prawda mówi, że mundial wpompuje w gospodarkę USA dodatkowe 30 miliardów dolarów, ale amerykańscy analitycy mają co do tego wątpliwości. Organizacja turnieju pociąga za sobą gigantyczne koszty, jeśli chodzi o logistykę i zapewnienie bezpieczeństwa kibicom. W dodatku w przeciwieństwie do Rosji, Brazylii czy Kataru na amerykańskich stadionach różnego rodzaju imprezy odbywają się również poza sezonem futbolowym lub piłkarskim. Nie ma pewności, czy restauratorzy i hotelarze zarobiliby przy ich okazji mniej niż podczas mundialu. Na mistrzostwa świata przygotowują co prawda 300-procentową podwyżkę, ale meczów będzie co najwyżej kilka w ciągu ponad miesiąca.
Na żądania Sherrill FIFA wystosowała najpierw specjalne oświadczenie, w którym napisała m.in.: "Jesteśmy zaskoczeni stanowiskiem gubernatorki New Jersey w sprawie transportu kibiców. Oryginalne umowy miast gospodarzy, podpisane w 2018 roku, wymagały bezpłatnego transportu na wszystkie mecze. Uznawszy jednak finansowe obciążenia, które muszą ponieść miasta, FIFA w 2023 roku zmieniła wymagania. (...) Mistrzostwa świata przyciągną miliony kibiców do Ameryki Północnej, co pociągnie za sobą wpływ gospodarczy. Wielu z nich pojedzie na NYNJ (tak w swoich dokumentach FIFA określa MetLife Stadium z uwagi na to, że nie używa nazwy nie swojego sponsora), aby oglądać osiem zaplanowanych tam meczów, w tym finał. FIFA nie ma wiedzy na temat żadnego innego dużego wydarzenia odbywającego się na stadionie NYNJ, w tym w innych ważnych dyscyplinach sportowych, czy globalnych tras koncertowych, podczas którego organizatorzy musieliby opłacać transport fanów".
Swoje dorzucił też dyrektor generalny turnieju Heimo Schirgi, który w piątek oświadczył: "Obecny model cenowy NJ Transit będzie miał efekt mrożący. Podwyższone ceny nieuchronnie skłonią fanów do korzystania z alternatywnych opcji transportu. To zwiększa obawy o korki, spóźnienia i spowoduje efekt domina, który ostatecznie umniejszy korzyści gospodarcze i trwałe dziedzictwo, jakie cały region może zyskać z organizacji mistrzostw świata".
Kibice są sfrustrowani falą podwyżek
FIFA rozesłała do mediów również dokument, w którym podaje przykłady, że wiele innych miast gospodarzy zdecydowało się na dużo niższe opłaty za dojazd na stadiony. W Kansas City będzie to kosztować jedynie 15 dolarów. Filadelfia nie planuje podnosić cen na metro na mundial i na stadion Lincoln Financial Field będzie można dojechać za 2,90 dolara. Podobnie będzie w Los Angeles, gdzie bilet metra umożliwiający dojazd na stadion będzie kosztować 3,5 dolara. W Houston za 2,5 USD można będzie dotrzeć na stadion podmiejską kolejką. FIFA jednak nie wspomina o planach operatora transportu publicznego w Bostonie, który ma podnieść ceny biletów do 80 dolarów, cztery razy więcej, niż kosztują one na mecze NFL na Gillette Stadium w Foxborough.
Spór między FIFA i władzami lokalnymi o ceny biletów tylko zwiększa frustrację kibiców, którzy kupili już bilety na mecze mundialu. – Ta seria nagłych oświadczeń jest jak sypanie soli na otwarte rany – mówi serwisowi The Athletic Ronan Evain, dyrektor stowarzyszenia Football Supporters Europe. – Większość kibiców już zaplanowała swoje podróże i nie ma innego wyjścia, niż zapłacić więcej. Rozumiemy, że wiele kosztów FIFA przerzuca na władze lokalne, ale nie powinno to spadać na kibiców, którzy już płacą fortunę za możliwość obejrzenia turnieju. Te kwestie powinny być rozwiązane lata temu, ale jeszcze nie jest za późno, by FIFA wypełnią swoją rolę organizatora turnieju i zapewniła, że kibice będą mogli podróżować na mecze w uczciwej cenie.
Mundial rozpocznie się 11 czerwca. FIFA liczy, że turniej przyniesie jej 11 miliardów przychodów przy 3,5 miliardów kosztów.