- Powiedziałem Ronaldowi Koemanowi, że pojedziemy na mundial i tam ich w końcu ogramy – stwierdził Jan Urban 14 listopada 2025 r., po remisie z Holendrami 1:1 w Warszawie w eliminacjach MŚ 2026. Jego drużyna zagrała wtedy swój najlepszy mecz i nawet opanowanemu selekcjonerowi zakręciło się w głowie. Nie mógł uwierzyć, gdy przypomniałem mu tę wypowiedź przed turniejem w USA, Kanadzie i Meksyku. Wtedy wiedzieliśmy już, że Polski na nim nie będzie.
10 miesięcy temu Urban jawił nam się jako ten, który posprzątał bałagan po poprzedniku. Michał Probierz pozostawił drużynę narodową w emocjonalnej rozsypce, po porażce z Finlandią i w konflikcie z kapitanem Robertem Lewandowskim. Kiedy średniacy decydują się na wojnę domową, zmieniają się w słabeuszy. Z Urbanem do drużyny narodowej wracała normalność.
Sprowadzenie reprezentacji Polski poniżej poziomu Finów było "osiągnięciem" Probierza. On zastąpił Fernando Santosa, selekcjonera, który poprowadził Portugalczyków do tytułu mistrzów Europy i triumfu w Lidze Narodów. Tymczasem w Polsce wytrwał niespełna osiem miesięcy. Zdążył w tym czasie przegrać wszystkie ważne mecze. A przecież miał być lekarstwem na zgliszcza pozostawione przez Czesława Michniewicza. On z kolei zapłacił posadą nie za wyniki narodowej drużyny, ale za aferę premiową, wywołaną przez ówczesnego premiera Mateusza Morawieckiego.
Poprzednik Michniewicza Paulo Sousa uciekł z Polski w grudniu 2021 roku. Zamiast stanąć do baraży o mundial w Katarze, wybrał krótkotrwałe szczęście w brazylijskim Flamengo. Sousę sprowadził do Polski poprzedni prezes PZPN Zbigniew Boniek, by lepiej niż jego poprzednik Jerzy Brzęczek wykorzystał potencjał ofensywny polskich piłkarzy. Wydaje się, że ten potencjał był jednak znacznie mniejszy niż powszechnie sądzono. Po porażce ze Słowakami i Szwedami drużyna Sousy zajęła ostatnie miejsce w grupie na Euro 2020.
W skrócie tak wyglądała ostatnia dekada w polskiej piłce. Od 2018 roku ofiarą wygórowanych oczekiwań wobec gry reprezentacji Polski padło sześciu selekcjonerów (łącznie z Adamem Nawałką, który jest dziś niedoścignionym wzorem trenera). To rekord świata. Można go oczywiście poprawić i wykopać z posady Urbana. Minęło już 14 miesięcy jego pracy, a drużyna narodowa, po chwilowym wzlocie na początku, osuwa się w przepaść.
Wydaje mi się jednak, że to nie Urban jest problemem reprezentacji Polski. Tak jak nie jest nim 38-letni kapitan Robert Lewandowski. Najłatwiej jednak odreagować na nich fakt, że polski futbol jest przeciętniakiem, lub wręcz słabeuszem, i że niewielu jest w nim piłkarzy, którzy spełniają europejskie standardy.
Nie chodzi mi o to, by godzić się ze słabością drużyny narodowej, ale o to, by jej problemy rozwiązać systemowo, zamiast rzucać na pożarcie kolejnych trenerów. Urban to były reprezentant Polski i pracę z kadrą traktuje jako największy zaszczyt. Dlatego nie podda się, będzie walczył do końca. Zanosi się jednak na to, że jego zespół będzie bił się z Rumunią o utrzymanie w II lidze europejskiej. Choć zapewne marzył o awansie do I. W sporcie nie da się zakłamać rzeczywistości, wyniki na boisku natychmiast weryfikują klasę zespołu.
Ostatni mecz reprezentacja Polski wygrała 26 marca z Albanią w barażach o mundial w USA, Kanadzie i Meksyku. Od tamtej pory trzy razy przegrywała i zaliczyła dwa remisy. Rywale byli przeciętni: Szwecja (2:3), Ukraina (0:2), Nigeria (2:2), Bośnia i Hercegowina (0:0) i znowu Szwecja (1:3). To nie jest przypadek, ale efekt umiejętności polskich piłkarzy. A raczej ich braku.
W poniedziałek w Solnie gracze Urbana podjęli walkę w pierwszej połowie, właściwie zareagowali na stratę pierwszego gola. W drugiej części gry byli jednak dla Szwedów tylko chłopcem do bicia.
Nie namawiam do tego, by jak najmniej wymagać od polskich piłkarzy. Wymagania ponad granice rozsądku wywołują jednak u kibiców nieustanny emocjonalny rollercoaster. Oczekiwanie, że drużyna narodowa będzie robiła postępy jest naturalne, choć marnie uzasadnione. W ostatnich 10 miesiącach Urban stracił wszystko to, na co pracował przez pierwsze pół roku swojej kadencji. Wtedy jednak, poza dwoma remisami z Holandią, Polacy pokonali Maltę, Litwę i Finlandię – czyli drużyny z Dywizji C i D Ligi Narodów. A więc z trzeciego i czwartego poziomu europejskich rozgrywek.
Zachowajmy rozsądek. Dopóki działacze PZPN będą bili się o stołki, nagrywali wzajemnie i wykręcali inne spektakularne aferki, polski futbol będzie wyglądał tak jak wygląda. Reprezentacja wygra z Finlandią czy Maltą, od święta, po heroicznej walce, zremisuje z Holandią, lub pokona Albanię, aż wreszcie odbije się od Szwecji, czy Bośni i Hercegowiny - drużyn średnich, które ostatni mundial pożegnały w 1/16 finału.
W piłce nożnej nie ma drogi na skróty. Bez podniesienia poziomu szkolenia piłkarzy w Polsce kolejna dekada w wykonaniu reprezentacji będzie wyglądała dokładnie tak jak ta, którą mamy za sobą. Albo nawet gorzej, bo w końcu z kadry odejdą Robert Lewandowski i Piotr Zieliński. Oni są w naszej piłce wyjątkami od ponurej reguły. Osiągnęli europejską klasę nie dzięki polskiemu systemowi, ale pomimo niego.