Sport.pl+

Doping w kapciach. Wirtualne kolarstwo dogoniło Tour de France. Niestety

Radosław Leniarski
Kolarka Alison McCormack korzysta z trenażera rowerowego połączonego z aplikacją do treningu kolarskiego Zwift. Melbourne, Australia, 20 kwietnia 2020.
Fot. Robert Cianflone / Getty Images

Kręcisz kilometry w swoim salonie. Nagle do drzwi puka kontroler antydopingowy z igłą. W e-kolarstwie pojawiły się miliony dolarów z Abu Zabi, a wraz z nimi oszuści. Startujący w e-cyclingu hochsztaplerzy to inny stan umysłu.

Taka była mniej więcej sekwencja zdarzeń: pandemia, lockdowny, światowy boom na e-cycling, wyścigi w sieci, nagrody, jeszcze większe nagrody. No i doping.

Teraz MyWhoosh, platforma z Abu Zabi, która od 2024 r. gości mistrzostwa świata Międzynarodowej Unii Kolarskiej (UCI), głowi się, jak poradzić sobie z oszustami. W maju uruchomiła pierwszy w e-kolarstwie program antydopingowy, w naprawdę dziwnej formule. Zawodnik kręcący w swoim salonie w niedzielnym Sunday Race Club dostaje przed startem, w trakcie wyścigu albo tuż za metą powiadomienie: przez trzy godziny nie ruszaj się z domu. W tym czasie może zapukać do niego kontroler International Doping Tests & Management, szwedzkiej firmy antydopingowej. Pobierze mocz, krew albo kroplę krwi na bibułę. Szuka się tego, co jest na liście zakazanej WADA. Do puli testowej MyWhoosh wpisał 700 zawodników i chce w ciągu roku przebadać co dziesiątego.

To już przemysł. Internet, sztuczna inteligencja i karty graficzne sprawiły, że nowoczesny trenażer zabiera cię w Alpy, na trasy Tour de France albo do wymyślonych światów. I odtwarza prawdziwe warunki ścigania. W peletonie jedziesz z mniejszym oporem, dobierasz wirtualną kasetę z tyłu i "płytę" z przodu. Możesz uciekać, gonić, samotnie wspinać się i zjeżdżać, a algorytm liczy stromiznę, twoją masę ciała, moc, formę twoją i rywali. Ścigasz się z kilkoma kolarzami, z kilkuset, a bywa, że w peletonie liczącym dziesiątki tysięcy, od garażu w Słowenii do salonu w Nowej Zelandii.

Tylko ten doping. Nigdy nie wiesz, z kim naprawdę jedziesz. A testy krwi to nie koniec ani nawet początek końca kłopotów wirtualnego kolarstwa. Bo najpierw trzeba upilnować sprzętu.

Pole do popisu jest szerokie jak mongolski step.

Najprostszy trik to fałszywe dane o sobie: niższa waga i niższy wzrost. Mniejsza waga daje więcej watów na kilogram, czyli szybciej pod górę. Niższy wzrost daje awatarowi mniejszą powierzchnię czołową, czyli mniejszy opór powietrza na płaskim. Trzeba tylko przechytrzyć obowiązkowe wideo z ważenia, na przykład niezauważalnie dla kamery podeprzeć się o ścianę.

Zobacz wideo

Co jeszcze robią oszuści-amatorzy? Podstawiają na swoje konto kolegów z elity, którzy wykręcają potem kosmiczne wyniki. Prostackie, ale działa. Rozkalibrowują starsze trenażery: podczas kalibracji bezczelnie przyhamowują palcem kręcące się koło, maszyna uznaje, że opory są większe, i zawyża moc. Algorytm oszukany, a z tymi watami to guzik prawda. Dlatego w poważnych wyścigach obowiązuje podwójny zapis. Jeden plik pochodzi z trenażera, drugi z niezależnego miernika mocy w pedałach albo korbie. Sędziowie nakładają je na siebie. Muszą się zgadzać.

To w ogóle inny stan umysłu. Brytyjczyk Cameron Jeffers w 2019 r. wygrał pierwsze mistrzostwa Wielkiej Brytanii w e-kolarstwie i po pół roku stracił tytuł. Najszybszy rower w Zwifcie, zwany Tronem (wówczas, teraz ustąpił pola innym), odblokowywał się po wirtualnym wspięciu się na 50 tys. m, czyli mniej więcej po miesiącu regularnego pedałowania. Jeffers podłączył symulator ANT+, program udający trenażer. Cameron spał smacznie i chrapał, a bot nabijał za niego metry. Skończyło się półrocznym zawieszeniem i 250 funtami kary.

Inny cwaniak, jeszcze cwańszy nawet: Południowoafrykańczyk Eddy Hoole. W listopadzie 2022 r., w kontynentalnych kwalifikacjach do mistrzostw świata, zamienił się na ostatnim podjeździe w Pantaniego. Odjechał z peletonu, minął ucieczkę jak słupy przy drodze i wygrał przepustkę na MŚ. Komentator mówił na żywo – bo w tych wyścigach są też komentatorzy - że właśnie zobaczył coś niemożliwego. Miał rację. Śledczy z ZADA (Zwift Accuracy and Data Analysis) wyliczyli, że Hoole kręcił 526 watów przez cztery minuty i 16 sekund, czyli osiągnął 8,5 W/kg. Więcej niż kiedykolwiek zmierzono u różnych olimpijskich mistrzów toru i zwycięzców Tour de France, porównywalnie z Tadejem Pogacarem w rekordowej formie na Col de la Redoutte w Liege-Bastogne-Liege. Hoole zawyżył moc o jedną czwartą, zagłuszał sygnał z miernika i rozłączył kanał, którym surówka danych płynie na serwery. W dopingu farmakologicznym nazywa się to środkiem maskującym. Po wyrzuceniu ze Zwifta próbował zapisać się do MyWhoosh, ale wykryto go dzięki współpracy platform.

Tak MyWhoosh, Zwift i każda aplikacja płacąca za zwycięstwa padły ofiarą własnego sukcesu. Zderzyły się z problemem, z którym prawdziwe kolarstwo walczy od dziesięcioleci. I nie wygrywa.

Na szczycie wirtualnego peletonu motywacja jest ta sama co w zawodowym: pieniądze. Ale dlaczego oszukuje ktoś, kto nie zobaczy ani dolara? Wstyd przecież wielki. Hoole'a wyrzuciła jego prawdziwa, realna drużyna kolarska, a federacja RPA zawiesiła mu licencję we wszystkich dyscyplinach, także na szosie.

Psychologia ma na to odpowiedź, która tłumaczy również maratończyków-amatorów, każących się podwozić żonie albo mężowi na 30. kilometr. Ten mechanizm to tożsamość sportowa. Dla wielu ludzi sport przestaje być hobby i staje się filarem poczucia własnej wartości. Księgowy nie cieszy się już, że po robocie w korporacji startuje w zawodach. We własnych oczach staje się Kolarzem. To go definiuje. A gdy przychodzi regres formy, starzenie się albo brak czasu na trening, przychodzi też kryzys. Oszustwo staje się mechanizmem obronnym, sposobem na utrzymanie przed sobą i światem iluzji, że nadal jest się wielkim sportowcem. W erze aplikacji dochodzi jeszcze jedno: wynik stał się walutą – lajkami. Nawet za wynik oszukany, a fałszywy rezultat daje taką samą fontannę dopaminy jak prawdziwy, co udowodniono w różnych pomysłowych badaniach psychologicznych. Oszust uważa zresztą, że zasłużył na wynik: "Harowałem jak inni, wydałem pięć tysięcy na sprzęt. Należy mi się jak psu micha".

Jeffers bronił się dokładnie tak. Twierdził, że w samym finale i tak był fizycznie mocniejszy od rywali. Czyli że bot nie wygrał za niego, tylko skrócił mu drogę. Mało tego –  twierdził, że przed rzeczywistymi zawodami po prostu kupiłby sobie lepszy rower (lub zostałby mu zapewniony przez jego drużynę), więc o co chodzi?

Zwift jakby się tych wszystkich hocków-klocków przestraszył. Stracił mistrzostwa świata na rzecz MyWhoosh i postawił na masowe ściganie się dla zabawy. W masowości jest królem polowania: ma kilka milionów użytkowników, a w jego wirtualnej Watopii ściga się w szczycie kilkadziesiąt tysięcy osób dziennie. 27 stycznia 2026 r., we wtorek, bo we wtorki startuje Zwift Racing League (ZRL), jechało w tym samym wyścigu rekordowe 41 tys. osób. W sezonie w ZRL zarejestrowanych jest 35 tys. kolarzy, w tym Katarzyna Niewiadoma-Phinney z poziomem 17. Poziom rośnie wraz z przejechanymi kilometrami. Mathieu van der Poel ma 38.

W wyczynie wygrywa MyWhoosh. I jest za darmo, podczas gdy za Zwifta płaci się abonament. W niedzielnym SRC startuje mniej ludzi niż w ZRL, ale mocniejszych. No i te nagrody: w 2024 r. platforma wypłaciła 3,75 mln dol., w 2025 r. już około sześciu milionów. Sam SRC to 300 tys. dol. miesięcznie. Najlepsi zarabiają 150–200 tys. dol. w sezonie. Za tym nie stoją abonamenty, bo ich nie ma, tylko pieniądze z Abu Zabi. MyWhoosh to część narodowego sportwashingu rodziny Al Nahajan, tego samego, który na szosie uprawia UAE Team Emirates z Pogačarem. Stąd darmowy dostęp, milionowe nagrody i mistrzostwa świata od UCI.

A teraz to. Mary Kate McCarthy, policjantka z Hamilton w Nowej Zelandii, zarobiła w zeszłym roku 15 tys. dol. za wirtualne mistrzostwo świata, 13 tys. za wyścigi na Zwifcie i 148 tys. na MyWhoosh. Razem 176 tys. dol., około 153 tys. euro. Pogačar, nadczłowiek na rowerze, dostał za tęczową koszulkę ze startu wspólnego 8 tys. euro. Zarobiła prawie pięć razy więcej, niż wynosi minimalna pensja w pierwszym roku w kobiecym World Tourze (31 768 euro).

MyWhoosh nie podaje, ilu ma aktywnych kolarzy. Według nieoficjalnego serwisu z wynikami w SRC startuje od 250 do 350 mężczyzn i 140–200 kobiet. W codziennych wyścigach jedzie kilka, kilkanaście osób, a resztę peletonu stanowią boty.

2 października na MyWhoosh odbędą się wirtualne półfinały mistrzostw świata w e-kolarstwie. Pojedzie 260 zawodniczek i zawodników zgłoszonych przez narodowe federacje. Finał w grudniu. W realu.

Tam sprawdzą dokładnie nie tylko, ile ważysz i mierzysz, i czy to się zgadza z twoimi wcześniejszymi danymi. Dadzą ci zweryfikowany, organizacyjny sprzęt.

I sprawdzą dokładnie, co masz we krwi. Witamy w poważnym sporcie.

Artykuły Powiązane

Wczytywanie kolejnego artykułu...