Kajaki u這篡造 moje 篡cie - rozmowa z Tomaszem Jakubcem, by造m prezesem klubu "Bystrze"

- Podczas drugiego, czy trzeciego dnia sp造wu dosta貫m si nieszcz窷liwie w wir pionowy, taki odb鎩 kt鏎y najpierw d逝go mnie ?mieli?, najpierw w kajaku, p騧niej jak straci貫m ju si造, to poza nim. W czasie walki z 篡wio貫m wi璚ej przebywa貫m pod wod ni nad ni - m闚i Tomasz Jakubiec, jeden z najbardziej do鈍iadczonych polskich kajakarzy wyprawowych.

Micha Brzozowski: Dlaczego akurat kajaki, jak to si sta這, 瞠 si Pan akurat w nie zaanga穎wa?

Tomasz Jakubiec: Od najm這dszych lat ci庵n窸o mnie w 鈍iat, 瞠by go pozna, zobaczy. Nawet my郵a貫m o tym, 瞠by zosta marynarzem, pr鏏owa貫m dosta si do szko造 morskiej, ale nie zosta貫m przyj皻y ze wzgl璠u na wad wzroku. Podczas nauki w technikum zacz掖em trenowa kajakarstwo klasyczne, p豉skie - wyczynowo i trwa這 to przez 4-5 lat. Na studiach wolnego czasu by這 ju zdecydowanie mniej, wi璚 sko鎍zy si trening, ale trafi貫m za to do klubu, kt鏎y u這篡 moje 篡cie do dnia dzisiejszego. By to dzia豉j帷y na AGH w Krakowie kajakarski Klub "Bystrze". Klub specjalizuj帷y si we wszelkich formach kajakowania, zar闚no na poziomie turystycznym, jak i wyprawowym. Przesz這 od 30 lat kajaki towarzysz mi w 篡ciu, w zasadzie na co dzie.

Cz這nkowie wyprawy do 廝鏚e Nilu fot. Tomasz SwinarskiCz這nkowie wyprawy do 廝鏚e Nilu fot. Tomasz Swinarski Cz這nkowie wyprawy do 廝鏚e Nilu fot. Tomasz Swinarski Cz這nkowie wyprawy do 廝鏚e Nilu fot. Tomasz Swinarski

Co daje panu kajakarstwo, co da這 Panu Bystrze?

Kajaki i "Bystrze" da造 mi mo磧iwo嗆 zobaczenia 鈍iata z perspektywy rzadko widzianej przez wi瘯szo嗆 ludzi. Mam mo磧iwo嗆 ogl康ania 鈔odowiska naturalnego rzek, kt鏎e ci篹ko jest ujarzmi i kt鏎e nios ze sob ten pierwiastek naturalny, nie ska穎ny za bardzo cywilizacj. Rzeki, nawet te w Polsce, s przepi瘯ne, dzikie i wspania貫. Mamy unikalne w skali Europy rzeki nizinne, piaszczyste, meandruj帷e, p造n帷e przez lasy, otwarte tereny czy jeziora. Ka盥a rzeka ma inny charakter. Z "Bystrzem" co jaki czas organizujemy r闚nie wyprawy na rzeki, na kt鏎ych nas jeszcze nie by這, a najlepiej na kt鏎ych jeszcze nigdy nie by這 nikogo. Uda這 si nam zrobi wiele unikalnych przedsi瞝zi耩 na skal 鈍iatow.W naszym dorobku jest przep造ni璚ie po raz pierwszy najg喚bszego kanionu 鈍iata rzeki Colca w Peru, pokonanie 廝鏚e Nilu w Afryce, dziewicze sp造ni璚ia rzek w Pakistanie i wiele innych...

Kt鏎a rzeka 鈍iata zrobi豉 na Panu najwi瘯sze wra瞠nie?

Oj... Ka盥a rzeka jest niepowtarzalna. Mocne i ci篹kie chwile prze篡貫m na Dudh Koshi, wyp造waj帷ej spod Everestu w Himalajach, podczas pierwszej polskiej wyprawy na t rzek. Jest ekstremalnie trudna, omal nie straci貫m na niej 篡cia... Uwielbiam, kocham g鏎y, wi璚 to po陰czenie p造wania po rzece z widokiem g鏎skich szczyt闚 jest dla mnie niesamowite. Dodatkowo p造wanie po trudno dost瘼nych rzekach g鏎skich w Himalajach, czy w Afryce, prowadzi do kontaktu z lud幟i tam 篡j帷ymi z dala od wsp馧czesnej cywilizacji, kt鏎zy 篡j tak jak ich przodkowie 100, 200 lat temu.

Szlak nad Dudh Kosi, Nepal, 2003 fot. Tomasz JakubiecSzlak nad Dudh Kosi, Nepal, 2003 fot. Tomasz Jakubiec Szlak nad Dudh Kosi, Nepal, 2003 fot. Tomasz Jakubiec Szlak nad Dudh Kosi, Nepal, 2003 fot. Tomasz Jakubiec

Nie m鏬豚ym te nie wspomnie o przepi瘯nej, nie tak trudnej, ale r闚nie wspania貫j rzece Kolorado, na kt鏎ej zorganizowali鄉y wypraw klubow w 2013 roku. Czekali鄉y na pozwolenie od w豉dz Parku Narodowego Wielkiego Kanionu 19 lat. Po tej rzece nie mo積a po prostu sobie pop造wa zrzucaj帷 kajak na wod. Wielki Kanion, na dnie p造nie ta wspania豉 rzeka, to miejsce gigantyczne, niesamowite i niewiarygodne.

Grota Redwall (Czerwona 圭iana) - najwi瘯sza atrakcja Wielkiego Kanionu. Zmie軼i si tam 5000 os鏏. Dost瘼 mo磧iwy tylko z poziomu rzeki fot. Stefan DanielskiGrota Redwall (Czerwona 圭iana) - najwi瘯sza atrakcja Wielkiego Kanionu. Zmie軼i si tam 5000 os鏏. Dost瘼 mo磧iwy tylko z poziomu rzeki fot. Stefan Danielski Grota Redwall (Czerwona 圭iana) - najwi瘯sza atrakcja Wielkiego Kanionu. Zmie軼i si tam 5000 os鏏. Dost瘼 mo磧iwy tylko z poziomu rzeki fot. Stefan Danielski Grota Redwall (Czerwona 圭iana) - najwi瘯sza atrakcja Wielkiego Kanionu. Zmie軼i si tam 5000 os鏏. Dost瘼 mo磧iwy tylko z poziomu rzeki fot. Stefan Danielski

Przep造n掖em ka盥y kilometr tej rzeki. Jest to trudne do opisania prze篡cie, tego trzeba samemu do鈍iadczy 瞠by zrozumie i poczu niepowtarzalno嗆 i ogrom najbardziej znanej na 鈍iecie dziury w ziemi. Przed wyjazdem obawiali鄉y si, 瞠 p造n帷 ni przez 18 dni - na tyle dostali鄉y pozwolenie - w ko鎍u zaczniemy si nudzi. Okaza這 si jednak, 瞠 rzeka Kolorado co dwa, trzy dni diametralnie zmienia豉 sw鎩 charakter, a zw豉szcza swoje otoczenie. Ska造 z czerwonych robi造 si czarne, nast瘼nie 鄴速e, by造 dalej, bli瞠j, wy瞠j. To miejsce jest spektakularne.

Wyprawa ''Bystrza'' do 廝鏚e Nilu fot. archiwum prywatne ''Bystrza''Wyprawa ''Bystrza'' do 廝鏚e Nilu fot. archiwum prywatne ''Bystrza'' Kolejna wyprawa ''Bystrza'' - do 廝鏚e Nilu fot. archiwum prywatne ''Bystrza'' Kolejna wyprawa ''Bystrza'' - do 廝鏚e Nilu fot. archiwum prywatne ''Bystrza''

Warto jeszcze wspomnie o rzece Rukarara w Rwandzie, kt鏎 w1993roku w trakcie wyprawy "Do 廝鏚e Nilu" przep造n瘭i鄉y jako pierwsi w historii - dok豉dnie 100 km tej rzeki wcze郾iej przez nikogo nie "sp造ni皻ej". Spotykali鄉y tam ludzi, kt鏎zy po raz pierwszy widzieli bia貫go cz這wieka. P造n瘭i鄉y dolinami odci皻ymi od cywilizacji i 鈍iata, rzek bardzo trudn, kt鏎a co chwila z b這tnisto-szuwarowej zmienia豉 si w g鏎sk z ca陰 skal trudno軼i.

Odpoczynek na Rukararze fot. Tomasz SwinarskiOdpoczynek na Rukararze fot. Tomasz Swinarski Odpoczynek na Rukararze fot. Tomasz Swinarski Odpoczynek na Rukararze fot. Tomasz Swinarski

Jaka przygoda na rzece? Co co Pan cz瘰to wspomina lub w豉郾ie pr鏏uje zapomnie?

Takich przyg鏚, zw豉szcza na rzekach g鏎skich by這 wiele, bo s to rzeki bardzo wymagaj帷e, cz瘰to trudne i niebezpieczne. Tak jak wcze郾iej ju wspomina貫m o ma這 nie utopi貫m si w Himalajach na Dudh Koshi. Podczas tej wyprawy nie by這 mo磧iwo軼i wiezienia sprz皻u i zaopatrzenia przez samochody - tak jak to cz瘰to bywa w Europie. Wszystko musieli鄉y mie w kajakach, kt鏎e przez to by造 bardzo obci捫one i trudne do manewrowania. Podczas drugiego, czy trzeciego dnia sp造wu dosta貫m si nieszcz窷liwie w odw鎩, kt鏎y najpierw d逝go mnie "mieli", najpierw w kajaku, p騧niej - jak straci貫m ju si造 - to poza nim.

Odw鎩Odw鎩 wikipedia 廝鏚這: wikipedia

W czasie walki z 篡wio貫m wi璚ej przebywa貫m pod wod ni nad ni. Na szcz窷cie dzi瘯i do鈍iadczeniu wiedzia貫m jak si zachowa. W pewnym momencie, gdy wt這czy這 mnie g喚boko pod wod, odepchn掖em si od kajaka, kt鏎y mi tam ca造 czas towarzyszy. Dzi瘯i nurtowi dennemu, kt鏎y tworzy si na dole odwoju, uda這 mi si wyrwa. W tym momencie przygoda si jeszcze nie sko鎍zy豉, gdy nurt rzeki poci庵n掖 mnie dalej. P造n掖em odcinkiem o trudno軼i 4-5 (w skali sze軼iostopniowej). Wi瘯szo嗆 tego dystansu przep造n掖em pod wod. Szcz窷liwie jeden z moich koleg闚 - Piotr Sikora - pop造n掖 za mn. Na wyp豉szczeniu rzeki, po przep造ni璚iu 0,5 kilometra z豉pa mnie, doholowa do brzegu i dzi瘯i temu prze篡貫m. Kajak razem z wios貫m wy豉pali鄉y ni瞠j i mog貫m kontynuowa wypraw.

To co charakteryzuje rzeki, zw豉szcza g鏎skie, to to, 瞠 cz瘰to nie ma mo磧iwo軼i powiedzenia - Do嗆, ja wysiadam, nie chc ju, nie p造n dalej. Trzeba wsi捷 do kajaka i p造n望. Jeste w kanionie, z kt鏎ego nie ma wyj軼ia, albo w miejscu, z kt鏎ego do cywilizacji jest tak daleko, 瞠 nie ma szans dosta si gdziekolwiek inaczej ni kajakiem.

Czy p造n帷 po rw帷ej rzece - po bia貫j wodzie w skali 4, 5 czy nawet 6 - boi si Pan?

Strach, trema, niepok鎩, obawa, adrenalina, czy jakkolwiek tego nie nazywa, towarzyszy wi瘯szo軼i ludzi i trzeba umie sobie z tym radzi. Kontrolowany strach pomaga mi podejmowa racjonalne decyzje. P造wanie po rzekach g鏎skich pozwala stopniowo oswaja si z tymi emocjami, 鈍iadomo軼i tego, 瞠 pope軟iony b陰d mo瞠 wiele kosztowa. Zmagania z rzek, a bardziej z emocjami jakie wyzwalaj si w obliczu realnego zagro瞠nia, przygotowa造 mnie w du篡m stopniu do radzenia sobie ze stresem i strachem w 篡ciu codziennym. To co prze篡貫m na rzece daje mi dystans w mierzeniu si z problemami w 篡ciu. Cz瘰to to co na poz鏎 wydaje si ogromnym k這potem, wcale nim nie jest.

Czego mo積a si obawia p造n帷 bystr, g鏎sk rzek. Jakie niebezpiecze雟twa czyhaj na kajakarza? Wspomina Pan o odwoju...

Wraz ze wzrostem trudno軼i rzeki zwi瘯sza si liczba i jako嗆 zagro瞠 w jej korycie. Miejsce b璠帷e koszmarem nocnym niejednego kajakarza to tzw. syfon, gdzie ca豉 woda wpada pod kamienie. Taki syfon mo瞠 by otwarty, czyli woda wyp造wa sobie spod kamieni swobodnie, a my - jak w taki syfon wpadniemy - mamy du瞠 szanse wyp造n望 po drugiej stronie tej przeszkody skalnej. Syfon mo瞠 by te zamkni皻y, zablokowany czym, albo za w御ki, gdzie po w豉dowaniu si w co takiego niestety ko鎍zy si 篡wot cz這wieka. Mo積a si te zawiesi na drzewie, kt鏎ych w rzekach g鏎skich sporo wyst瘼uje, i te by wt這czonym pod wod. Mo積a dosta si w sekcj rzeki na tyle trudn, czy pope軟i jaki b陰d skutkuj帷y wywrotk kajaka i p造ni璚iem obok niego, bez mo磧iwo軼i zatrzymania si, "wy豉pania" na brzeg. P造n望 w d馧, odbijaj帷 si od kamieni jak pi貫czka ping-pongowa. Ale rzeki g鏎skie to jest u豉mek mojej aktywno軼i. Wi瘯szo嗆 kajakarzy, opr鏂z tych nastawionych tylko na p造wanie g鏎skie, p造wa r闚nie po rzekach szuwarowo-b這tnych czyli nizinnych, z rodzin - co te jest bardzo ciekawe i wa積e.

nie tylko rzeki g鏎skie s interesuj帷enie tylko rzeki g鏎skie s interesuj帷e fot. zbiory prywatne fot. Barbara Nied德iedzka-Paj彗, rodzinny sp造w Czarn Ha鎍z

Czym r騜ni si sp造w kajakiem od sp造wu pontonowego?

Ponton, w kt鏎ym mo瞠 p造n望 kilka os鏏, s逝篡 do bezpiecznego p造wania po rzekach g鏎skich. Osoby nie maj帷e umiej皻no軼i, wiedzy, ani techniki p造wania w kajaku, pontonem mog by spokojnie przewiezione. P造n帷 pontonem, b璠帷 odpowiednio ubranym i wyposa穎nym, nawet najtrudniejsze miejsca na rzece da si bezpiecznie przep造n望 - wystarczy, 瞠 pontonem steruje jedna do鈍iadczona osoba.

P造niemy w najbli窺zy weekend Prze這mem Bardzkim - ma Pan dla nas jak捷 porad?

''Bystrze'' to r闚nie szkolenia fot. archiwum prywatne ''Bystrza''''Bystrze'' to r闚nie szkolenia fot. archiwum prywatne ''Bystrza'' archiwum prywatne ''Bystrza'' archiwum prywatne ''Bystrza''

Rzecz bezwzgl璠nie wymagana na ka盥 rzek - g鏎sk, czy nizinn - to kamizelka. Druga to odpowiednie ubranie. Ponton jest troch mokry w 鈔odku, bo ma otwory odp造wowe, wi璚 powinni軼ie mie odpowiednie, wodoodporne obuwie. P造n帷 rzek pontonem nie unikniemy chlapi帷ej wody. Jest jesie, woda jest zimna, wi璚 przyda造by si co najmniej spodnieortalionowe i kurtka - najlepiej wodoodporne pianki neoprenowe. Je瞠li by造by jeszcze trudno軼i techniczne na rzece - to obowi您kowo kask na g這w.

Dzi瘯uj serdecznie za rozmow i 篡cz Panu powodzenia w kolejnych wyprawach.