Historia rajdu "Dakar"

Nie by這by "Dakaru", gdyby nie Thierry Sabine - bezgranicznie zakochany w rajdach motorowych Francuz, pomys這dawca, a p騧niej wieloletni dyrektor tej imprezy.
Legenda g這si, i szale鎍za idea rajdu marato雟kiego, kt鏎ego trasa wiod豉by z centrum Europy na dalekie obrze瘸 Afryki, zrodzi豉 si w jego g這wie podczas trzydniowego b陰dzenia motocyklem po pustyni, kt鏎ego zakosztowa jako uczestnik rajdu Abid瘸n-Nicea w roku 1977. Jego przygoda sko鎍zy豉 si w闚czas szcz窷liwie - Sabine zosta odnaleziony, a ju wkr鏒ce potem sw鎩 pomys zacz掖 wciela w 篡cie.

Za jego namow w ostatnich dniach grudnia 1978 roku w centrum Pary瘸 zgromadzi這 si 182 鄉ia趾闚, kt鏎ych w kr鏒kim czasie zdo豉 zarazi swym entuzjazmem. Pierwsi zawodnicy wyruszyli w kierunku stolicy Senegalu, Dakaru, jad帷 tras prowadz帷 przez Algieri, Niger, Mali i Burkina Faso. Do mety dotar豉 tylko po這wa ze stawki wszystkich zawodnik闚... Historycznym, pierwszym zwyci瞛c rajdu by Francuz Cyril Neveu, jad帷y Yamah 500 XT (nie by這 w闚czas podzia逝 na klasy samochod闚, motocykli i ci篹ar闚ek). Najlepszym autem by Range Rover kierowany przez Josepha Terbiaut.

Rok p騧niej impreza si rozros豉, a w szranki po raz pierwszy stan窸y profesjonalne zespo造 fabryczne. Zwyci瞛c zosta jeden z takich team闚, za這ga Freddy Kottulinsky - Gerd L鐪felman jad帷a protoplast dzisiejszych Touareg闚 - Volkswagenem Iltisem. Odt康 ju uczestnicy rajdu b璠 zawsze reprezentowa dwie grupy: amator闚 oraz zawodowc闚. Ci pierwsi nie maj wi瘯szych szans w starciu z potentatami, kt鏎ych wspieraj mo積i producenci. Bez perspektyw na odniesienie sukcesu wyruszaj jednak w mordercz tras, by zmierzy si z w豉snymi s豉bo軼iami w konfrontacji z bezlitosn pustyni. Dla wi瘯szo軼i z nich najwi瘯szym pragnieniem jest osi庵ni璚ie mety rajdu - bez wzgl璠u na ostateczne miejsce w klasyfikacji...

Rajd szybko staje si sukcesem medialnym i zarazem dobrze prosperuj帷ym interesem. Na pocz徠ku lat osiemdziesi徠ych otrzymuje certyfikat FIA, kt鏎y daje "zielone 鈍iat這" dla start闚 zawodowc闚 z najwy窺zej p馧ki. Ju w roku 1981 w zawodach uczestniczy s造nny Jacky Ickx - kierowca znany z wy軼ig闚 Grand Prix i Le Mans. W rajdzie zwyci篹y dwa lata p騧niej, kieruj帷 terenowym Mercedesem G.

Jednak to nie auta terenowe b璠 wie嗆 prym w pierwszych kilkunastu latach historii rajdu "Dakar". A do roku 1997, gdy w rajdzie dominowa zaczyna Mitsubishi Pajero, zawody najcz窷ciej wygrywaj auta, kt鏎e nie s raczej kojarzone z imprezami terenowymi. W roku 1982 zwyci篹a Renault 20 Turbo braci Marreau, w 1984 - Porsche 911 kierowane przez zwyci瞛c z roku 1981 - Renego Metge'a, kt鏎y powtarza sw鎩 sukces r闚nie dwa lata p騧niej, ale tym razem za kierownic modelu 959. Od roku 1987 rozpoczyna si wspania豉 passa Peugeota, kt鏎y odnosi cztery zwyci瘰twa z rz璠u. Najpierw za kierownic modelu 205 sw鎩 pierwszy (i nieostatni) triumf odnosi - Rajdowy Mistrz 安iata z roku 1981 - Ari Vatanen. Rok p騧niej w jego 郵ady idzie inny legendarny kierowca WRC (czterokrotny Mistrz 安iata) - Juha Kannkunen.

W kolejnych latach fabryczni kierowcy francuskiego producenta startuj modelami 405 i... wci捫 niezmiennie wygrywaj (Ari Vatanen w latach 1989 i 1990). W roku 1991 s造nny Fin przenosi si do zespo逝 Citroena. Wymiana "405-tki" na "ZX-a" nie czyni na nim wi瘯szego wra瞠nia, czego rezultatem jest jego czwarty triumf w zawodach. Citroeny ZX w "Dakarze" zwyci篹aj jeszcze trzykrotnie - w latach 1994-1996 z Pierrem Lartiguem za kierownic.

Jedynymi autami terenowymi, kt鏎e w tym okresie nawi您uj walk z "osob闚kami", s Mitsubishi Pajero oraz Range Rovery. Pajero - p騧niejszy "kr鏊 Dakaru" - po raz pierwszy zwyci篹a w roku 1985, gdy jego kierowc jest Patrick Zanirolli. Kolejne dwa sukcesy (triumfy Huberta Auriola i Bruna Saby'ego) odnosi na pocz徠ku lat dziewi耩dziesi徠ych.

Od roku 1997 a do 2007 (z dwuletni przerw, kt鏎 spowodowa造 zwyci瘰twa buggy Jeana-Louisa Schlessera) Mitsubishi jest absolutnym panem i w豉dc "Dakaru". Podczas ostatniej edycji Dakaru w roku 2007 kolejna, trzynasta ju EVOlucja Pajero wywalczy豉 rekordowe si鏚me z rz璠u (a dwunaste w og鏊e) zwyci瘰two, co ciekawe... nie wygrywaj帷 瘸dnego z oes闚! Dla Volkswagena - obecnie najwi瘯szego rywala japo雟kiego koncernu - by豉 to dotkliwa pora磬a.

W trzydziestoletniej historii rajdu "Dakar" jego trasa by豉 wielokrotnie modyfikowana, jednak przez wiele lat jej sta造mi punktami by這 miejsce startu (Pary) i mety (Dakar). W efekcie do zawod闚 organizowanych przez Thierry'ego Sabine'a na d逝go przylgn窸a nazwa "Rajd Pary-Dakar". Z czasem sytuacja uleg豉 jedna zmianie, a zwyczajowa nazwa rajdu sta豉 si ju tylko umown. Tradycja zosta豉 przerwana w roku 1992, gdy zawodnicy 軼igali si na trasie wiod帷ej z Pary瘸 przez ca陰 Afryk a do Kapsztadu w RPA. W nast瘼nych latach organizatorzy wielokrotnie zmieniali miejsce startu i mety. W roku 1995 rajd po raz pierwszy rozpocz掖 si poza stolic Francji - w Granadzie. Dwa lata p騧niej zawodnicy wyruszyli z... Dakaru, by po zatoczeniu p皻li zn闚 do niego powr鏂i. Od 2002 roku rajd za ka盥ym razem rozpoczyna si gdzie indziej; ostatnio start wyznaczany by w Lizbonie.

W stolicy Portugalii mia豉 si r闚nie rozpocz望 ubieg這roczna edycja "Dakaru". 4 stycznia 2008 roku zdarzy豉 si jednak rzecz bez precedensu w historii tych zawod闚. Tu przed startem jego dyrektor Etienne Lavigne zakomunikowa rzeszy rajdowc闚 o odwo豉niu zawod闚. Powodem decyzji by這 zagro瞠nie ze strony terroryst闚, kt鏎zy mieli szykowa zamach na rajdow kolumn na terenie Mauretanii. Informacja ta znalaz豉 si na czo堯wkach gazet na ca造m 鈍iecie i by豉 najgor皻szym newsem dnia. Wielu zawodnik闚 nie mog這 w to uwierzy - niekt鏎zy do rajdu przygotowywali si przez ca造 rok, inwestuj帷 w start wszystkie oszcz璠no軼i...

Z pocz徠ku m闚i這 si o ko鎍u "Dakaru". Powstawa造 spiskowe teorie, jakoby organizatorzy od dawna nosili si z zamiarem odwo豉nia edycji 2008, a nie zrobili tego wcze郾iej (zaoszcz璠zaj帷 zawodnikom przyjazdu na start do Lizbony) tylko dlatego, aby dosta odszkodowanie od towarzystwa ubezpieczeniowego. Presti rajdu zosta mocno nadszarpni皻y, ale jego organizator - francuska firma A.S.O. (Amaury Sport Organisation) - nie dopu軼i豉 do upadku imprezy.

Jako zado嗆uczynienie za odwo豉ny "Dakar" w roku 2008 zorganizowa豉 pod nazw Dakar Series dwucz窷ciowy cykl jednotygodniowych maraton闚. Zar闚no na Central Europe Rally, kt鏎y w kwietniu rozegrany zosta na W璕rzech i w Rumunii, jak i w PAX Rally, kt鏎y odby si we wrze郾iu w Portugalii, ponownie zjawi豉 si 鈍iatowa czo堯wka off-roader闚 niepomnych ju styczniowej zawieruchy w Lizbonie. Pierwszy z rajd闚 zwyci篹y Carlos Sainz, za drugi jego wielki konkurent - Stephane Peterhansel. Pojedynek legendarnych kierowc闚 sprawi, 瞠 o "Dakarze" zn闚 zrobi這 si g這郾o.

A.S.O. wola這 jednak nie ryzykowa, przygotowuj帷 kolejn edycj rajdu na niepewnych politycznie terenach Afryki i skorzysta這 z zaprosze rz康闚 Argentyny oraz Chile, przenosz帷 zawody (nie wiadomo jeszcze, na jak d逝go) do Ameryki Po逝dniowej. Si豉 marketingowa rajdu okaza豉 si ogromna, bowiem listy startowe zape軟i造 si b造skawicznie, w tym nazwiskami kierowc闚 z najsilniejszych team闚 fabrycznych.

K這poty "Dakaru" pr鏏owa wykorzysta s造nny Hubert Auriol - niegdysiejszy zwyci瞛ca tej imprezy, a p騧niej wieloletni jej dyrektor. Gdy A.S.O. zdecydowa這 si na przeniesienie imprezy do Ameryki, Auriol og這si powstanie nowego rajdu - Africa Race, ze startem w Europie i met w... Dakarze. S豉wne nazwiska (do Auriola do陰czy p騧niej niemniej znany Rene Metge) i "klasyczna" trasa przez afryka雟kie pustynie sprawi造, 瞠 kierowcy zacz瘭i rozwa瘸 start w konkurencyjnej imprezie. Decyzj tak podj掖 m.in. dwukrotny zwyci瞛ca "Dakaru" Jean-Louis Schlesser. W styczniu 2009 obie imprezy b璠 si odbywa造 niemal w tym samym czasie.

Wi璚ej off-roadowych informacji na TERENOWO.PL