Polscy dopingowicze. Ich tłumaczenia i powroty

Alicja Pęczak

Alicja Pęczak (Fot. WOJCIECH SURDZIEL/AGENCJA GAZETA)

Trefny barszczyk, brązowe ampułki od trenera, przeciwbólowe środki z powiatowego szpitala i preparaty odchudzające - jak tłumaczyli się polscy sportowcy przyłapani na dopingu? Każdego roku dyskwalifikacje dotykają kilkudziesięciu polskich sportowców - Sport.pl wybrał najbardziej znane przypadki w ostatnich latach.
W ostatnich dniach polskim sportem wstrząsnęły dwie afery dopingowe. Ujawniono pozytywny wynik kontroli przeprowadzonej podczas igrzysk w Vancouver u biegaczki narciarskiej Kornelii Marek, a w czwartek wypłynęła sprawa kolarzy przełajowych Pawła i Kacpra Szczepaniaków. Cała trójka stosowała EPO i czeka jeszcze na karę.

Na czym wpadali najbardziej znani polscy dopingowicze? Czy wracali potem do zawodowego sportu?

1976, Zbigniew Kaczmarek i odebrane złoto

W 1972 roku sztangista startujący w wadze lekkiej wywalczył brąz na igrzyskach w Monachium, wcześniej był dwukrotnym mistrzem świata. W 1976 roku został mistrzem Europy i na igrzyska do Montrealu jechał jako faworyt. W dniu 30. urodzin wygrał w Kanadzie złoto, ale po trzech miesiącach okazało się, że był jednym z 11 sportowców przyłapanych na dopingu.

"Decyzję przyjęto i jej nie komentowano. Tylko świadomość krzywdy i niezwykły chart ducha połączony z wolą walki i nadzieja na kolejny olimpijski rewanż, trzymały nadal w treningowym reżimie zdetronizowanego mistrza, który po 18 latach oświadczył, że w Montrealu był czysty" - napisano w sylwetce Kaczmarka w serwisie Polskiego Komitetu Olimpijskiego (pisownia oryginalna).

W 1980 roku 34-letni wówczas sztangista wystartował jeszcze na igrzyskach w Moskwie, ale na sukces nie miał już szans. Rok później wyemigrował do Niemiec, gdzie zdobył kilka mistrzowskich tytułów. Potem pracował jako laborant w Wolfsburgu, obsługiwał maszyny w Kassel. "Zasłużony Mistrz Sportu odznaczony m. in. Krzyżem Kawalerskim OOP (1976). Uczestniczył w uroczystościach 75-lecia PZPC (2000), gdzie m. in. ogłoszono listę najbardziej medalodajnych zawodników w historii tej dyscypliny sportu w Polsce" - informuje serwis PKOl.

1988, Jarosław Morawiecki i trefny barszczyk

Reprezentacyjny hokeista wpadł na kontroli antydopingowej po trzecim meczu Polaków na igrzyskach w Calgary. Biało-czerwoni wygrali z Francją 6:2, ale po ujawnieniu, że Morawiecki miał podwyższony poziom testosteronu we krwi, wynik zweryfikowano na 0:2. Oficjalna linia obrony mówiła o tym, że doping został podany zawodnikowi w barszczu z krokietami podczas przyjęcia organizowanego przez kanadyjską Polonię.

Morawiecki został zdyskwalifikowany na 18 miesięcy. Po powrocie niemal natychmiast po raz kolejny wykryto u niego nadmiar testosteronu. Polski Związek Hokeja na Lodzie tym razem zdyskwalifikował go dożywotnio, ale w 1992 roku zawiesił karę. Morawiecki grał później w Szwecji i we Francji, a na przełomie wieków w czterech klubach polskich. Po zakończeniu kariery w 2003 roku został trenerem.

1993, Alicja Pęczak i wielki powrót

Najlepsza polska pływaczka lat 90. wpadła na kontroli antydopingowej na Grand Prix Polski w Oświęcimiu - miała testosteron na poziomie 12, podczas gdy poziom dopuszczalny to 6, a norma lekarska 1,5-2. Pęczak zdecydowanie zaprzeczyła, że przyjmowała jakiekolwiek lekarstwa. - Bronię się, jak potrafię. Robię dodatkowe badania. Analiza surowicy krwi, na którą ojciec wydał całą pensję, wykazała, że jestem czysta - mówiła Pęczak.

Związek uwierzył w niewinność zawodniczki i ukarał ją dwumiesięczną dyskwalifikacją, co komisja antydopingowa uznała za podważenie wiarygodności warszawskiego laboratorium. Zarząd PZP musiał zebrać się jeszcze raz i przedłużył karę do dwóch lat. Ostatecznie dyskwalifikację zawieszono po 18 miesiącach.

Pęczak wróciła do startów w wielkim stylu - aż 17 z 18 rekordów życiowych pobiła po dyskwalifikacji. W tym czasie zdobyła też pięć medali mistrzostw świata na basenie 25-metrowym i 12 ze swoich 14 krążków mistrzostw Europy.

1993, Tomasz Lipiec i dodatkowe badania

Podczas lipcowych mistrzostw Polski kontrola antydopingowa wykazała, że Lipiec stosował zabroniony epitestosteron. Chodziarza zawieszono na cztery lata, ale PZLA zezwolił sportowcowi na przeprowadzenie dodatkowych badań. Ich wyniki skłoniły związek do zmiany stanowiska - w 1996 roku uznano, że Lipiec nie jest winny użycia niedozwolonego dopingu. Przywrócono mu prawa sportowe.

Lipiec startował później w największych zawodach - zwyciężył w Pucharze Europy w 1998 roku, cztery razy brał udział w mistrzostwach świata. Największy sukces to piąte miejsce na 50 km w Atenach w 1997 roku. Na igrzyskach w Sydney w 2000 roku nie ukończył dystansu, bo dostał skurczu jelit na tle nerwowym.

Kiedy został ministrem sportu w 2005 roku, nie powołał na kolejną kadencję prof. Jerzego Smorawińskiego, który przewodniczył komisji dyskwalifikującej sportowca. Urząd ministra stracił po tym, jak w lipcu 2007 roku został zatrzymany przez CBA pod zarzutem skorumpowania dyrektorów Centralnego Ośrodka Sportowego w Warszawie. Z aresztu wyszedł w lipcu 2008 roku.

2004, Marcin Dołęga i brązowe ampułki

Wyrywkowa kontrola sztangistów podczas mistrzostw Polski w Cetniewie wykryła, że trzech zawodników - w tym Marcin Dołęga - ma podwyższony poziom testosteronu. - Nie stosowaliśmy świadomie żadnych substancji dopingujących - tłumaczył się Dołęga. - Wszystkie środki, odżywki i brązowe ampułki dostaliśmy od trenera Ryszarda Szewczyka.

- Na tyle mu ufaliśmy, że nie podejrzewaliśmy, że to może być doping. Trener twierdził, że to były odżywki. Jeżeli komisja dyscyplinarna nie zawiesi trenera, to będziemy zmuszeni złożyć do prokuratury zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa - zapowiadał 22-letni wówczas sztangista. Szewczyk sam złożył dymisję, którą przyjął Polski Związek Podnoszenia Ciężarów, Dołęga został zdyskwalifikowany na dwa lata.

Po powrocie do sportu zdobył złoty medal mistrzostw Europy (2006) i dwa złote krążki mistrzostw świata (2006, 2009).

2005, Justyna Kowalczyk i totalna głupota

Na mistrzostwach świata w Oberstdorfie Kowalczyk wypadła obiecująco - zajęła m.in. czwarte miejsce w biegu na 30 km stylem klasycznym, ale jej wyniki anulowano, gdy testy antydopingowe wykazały w organizmie Polki obecność zakazanego deksametazonu. W czerwcu 2005 roku Kowalczyk zdyskwalifikowano na dwa lata.

- To moja totalna głupota. Nie mam słów, od dwóch dni płaczę - mówiła tuż po dyskwalifikacji Kowalczyk. - Nie mamy w kadrze lekarza, więc poszłam do zwykłego szpitala powiatowego, bo bolało mnie ścięgno Achillesa. Dostałam lekarstwo i je zażywałam. O matko, jaka ja byłam lekkomyślna... A przecież to lekarstwo to nawet wydolności nie poprawiało, tylko likwidowało ból - żałowała Polka.

Po kolejnych apelacjach dyskwalifikację skrócono do sześciu miesięcy i Kowalczyk ścigała się już w grudniu 2005. W ostatnich czterech sezonach wygrywała we wszystkich najważniejszych zawodach na świecie.

2007, Marcin Stefański i szok

Skrzydłowy Śląska Wrocław miał jechać na koszykarskie mistrzostwa Europy, ale po jednym z półfinałowych meczów PLK w jego organizmie wykryto metandienon - środek podobny do metanabolu, który powoduje wzrost siły mięśniowej. Przeważnie stosują go ciężarowcy. - Jestem w szoku - mówi agent zawodnika Krzysztof Skiba. - Na pewno Marcin nic nie brał. Postaramy się udowodnić, że był i jest czysty. Ale odwoływać się nie będziemy - dodał Skiba.

PZKosz nie znalazł okoliczności łagodzących i nałożył na koszykarza maksymalną, dwuletnią karę. Zawieszono ją po roku, Stefański wrócił do gry. W tym sezonie reprezentuje Trefl Sopot - jest solidnym graczem, ma średnio 7,5 punktu i 5,9 zbiórki na mecz.

2008, Adam Seroczyński i tuczenie świń

Czwarty kajakarz igrzysk w Pekinie (w dwójce na 1000 m) został przyłapany na stosowaniu clenbuterolu. - To środek, za pomocą którego kiedyś tuczyło się świnie - tłumaczył znawca dopingu prof. Jerzy Smorawiński. - Wśród sportowców najbardziej popularny jest u kulturystów, bo z jego pomocą dobrze spala się tkankę tłuszczową i można wspomóc budowę muskulatury. Ma zastosowanie przy dość krótkotrwałym wysiłku, do kilku minut - mówił.

- Jestem niewinny - stwierdził Seroczyński. - Ciężko mi się tłumaczyć z czegoś, czego nie zrobiłem. To dla mnie wielki szok. Mam nadzieję, że moje imię zostanie oczyszczone, bo honor mi nie pozwala na to, żeby ktoś mnie oskarżał o takie metody.

Seroczyński został zdyskwalifikowany i wykluczony z udziału w igrzyskach w 2012 roku w Londynie. Próbował się odwoływać do Międzynarodowego Trybunału Arbitrażowego ds. Sportu, ale jego argumenty zostały odrzucone. Kajakarz zakończył karierę.

2009, Jakub Wawrzyniak i podejrzana dieta

Obecność niedozwolonego środka w organizmie reprezentacyjnego obrońcy wykryły aż trzy kontrole po meczach Panathinaikosu Ateny, do którego Wawrzyniak był wypożyczony z Legii. - Jestem czysty, nigdy niczego nie brałem. Nawet nie wiem, co to jest doping. Odkąd się dowiedziałem, nie mogę normalnie funkcjonować - mówił piłkarz. Okazało się, że zakazana substancja była składnikiem preparatu na odchudzanie, który Wawrzyniak kupił na własną rękę.

Po zdyskwalifikowaniu go na rok, piłkarz odwoływał się do wyższych instancji - karę przedłużono mu jednak do dwóch lat, potem wrócono do roku, a ostatecznie zmniejszono do trzech miesięcy. W sumie Wawrzyniak nie grał jednak niemal przez rok. Po powrocie do Legii 27-letni piłkarz jest podstawowym zawodnikiem drużyny, ale nie prezentuje reprezentacyjnego poziomu.

Kto w Polsce walczy z dopingiem?


Zobacz także
  • Vancouver 2010. Kornelia Marek i Justyna Kowalczyk Doping Kornelii Marek. Próbka B pozytywna
  • Nurowski: Kornelia Marek przyznała, że brała zastrzyki domięśniowe i dożylne
  • Justyna Kowalczyk i Kornelia Marek Doping Kornelii Marek. Stypendium cofnięte, skreślona z kadry
  • Skoki - Puchar Świata

    lp. zawodnik punkty
    1 Ryoyu Kobayashi 556
    2 Piotr Żyła 445
    3 Kamil Stoch 365
    4 Karl Geiger 327
    5 Johann Andre Forfang 321
    6 Stephan Leyhe 255
    7 Jewgienij Klimow 238
    8 Robert Johansson 202
    9 Andreas Wellinger 198
    10 Timi Zajc 179
    12 Dawid Kubacki 154
    23 Jakub Wolny 61
    32 Stefan Hula 25
    49 Maciej Kot 7

    • Lider PŚ
  • Skoki - Puchar Narodów

    lp. kraj punkty
    1 Polska 1457
    2 Niemcy 1320
    3 Japonia 946
    4 Norwegia 709
    5 Austria 673
    6 Słowenia 558
    7 Rosja 407
    8 Szwajcaria 271
    9 Czechy 211
    10 Finlandia 142
    11 Bułgaria 89
    12 USA 18
    13 Estonia 12
    14 Kanada 9
    15 Włochy 7
    16 Kazachstan 0
    16 Francja 0

    • Lider PŚ
  • Skoki - TCS

    lp. zawodnik punkty

    • Lider turnieju
  • Biegi narciarskie mężczyzn - Puchar Świata

    lp. zawodnik punkty
    1 Aleksander Bołszunow 367
    2 Sjur Roethe 329
    3 Emil Iversen 328
    4 Didrik Toenseth 308
    5 Calle Halfvarsson 284
    6 Johannes Hoesflot Klaebo 280
    7 Martin Johnsrud Sundby 248
    8 Federico Pellegrino 176
    9 Simen Hegstad Krueger 165
    10 Andriej Mielniczenko 153
    78 Maciej Staręga 7

    • Lider PŚ
  • Biegi narciarskie kobiet - Puchar Świata

    lp. zawodniczka punkty
    1 Therese Johaug 600
    2 Ingvild Flugstad Oestberg 451
    3 Ebba Andersson 409
    4 Krista Parmakoski 405
    5 Charlotte Kalla 369
    6 Stina Nilsson 340
    7 Natalia Neprajewa 302
    8 Julia Biełorukowa 271
    9 Ida Ingemarsdotter 243
    10 Sadie Bjornsen 231

    • Lider PŚ
  • Biathlon kobiet - Puchar Świata

    zawodniczka punkty lp.
    1 Dorothea Wierer 252
    2 Kaisa Makarainen 245
    3 Paulina Fialkova 219
    4 Lisa Vittozzi 202
    5 Monika Hojnisz 187
    6 Irina Starych 158
    7 Irina Kriwko 154
    8 Julia Simon 127
    9 Franziska Preuss 126
    10 Anastasiya Kuzmina 115

    • Lider PŚ
  • Biathlon mężczyzn - Puchar Świata

    lp. zawodnik punkty
    1 Johannes Thingnes Boe 248
    2 Martin Fourcade 191
    3 Antonin Guigonnat 187
    4 Aleksander Łoginow 178
    5 Simon Eder 177
    6 Julian Eberhard 151
    7 Simon Desthieux 147
    8 Lukas Hofer 139
    9 Benedikt Doll 135
    10 Tarjei Boe 129

    • Lider PŚ
  • Narciarstwo alpejskie - PŚ kobiet

    lp. zawodniczka punkty
    1 Mikaela Shiffrin 689
    2 Michelle Gisin 296
    3 Petra Vlhova 276
    4 Ragnhild Mowinckel 264
    5 Nicole Schmidhofer 253
    6 Wendy Holdener 245
    7 Federica Brignone 236
    8 Viktoria Rebensburg 170
    9 Lara Gut-Behrami 160
    10 Katharina Liensberger 148
    91 Maryna Gąsienica-Daniel 3

    • Lider PŚ
  • Narciarstwo alpejskie - PŚ mężczyzn

    lp. zawodnik punkty
    1 Marcel Hirscher 380
    2 Max Franz 340
    3 Aksel Lund Svindal 333
    4 Mauro Caviezel 283
    5 Aleksander Kilde 267
    6 Beat Feuz 253
    7 Vincent Kriechmayr 240
    8 Kjetil Jansrud 228
    9 Henrik Kristoffersen 228
    10 Christof Innerhofer 189

    • Lider PŚ