Histora igrzysk w starożytności

Igrzyska olimpijskie rozgrywane są co cztery lata co najmniej od roku 776 p.n.e. Choć z niebagatelną przerwą - półtora tysiąca lat.
Według legendy właśnie w Olimpii Zeus miał walczyć na pięści ze swym ojcem Kronosem o władzę nad światem. Apollo miał tu prześcignąć w biegu skrzydłonogiego posłańca bogów Hermesa i pokonać na pięści boga wojny Aresa.
Od 776 roku p.n.e. igrzyska olimpijskie są udokumentowane historycznie, ale zawody odbywały się tam i wcześniej. Organizowane je ku czci Zeusa co cztery lata. Równocześnie z podaniem terminu kolejnych igrzysk ogłaszano ogólnogreckie zawieszenie broni, tzw. święty rozejm (ekecheiria), który trwał od miesiąca do trzech - był to czas potrzebny na rozegranie zawodów oraz podróż zawodników w obie strony. Wzięło się to od paktu, jaki król Elidy Ifitos zawarł w VII wieku p.n.e. z królem Sparty - Likurgiem i władcą Pisy - Kleostenesem.
"Olimpia jest miejscem świętym. Ten, kto waży się wejść do miasta z bronią w ręku, będzie napiętnowany jako bluźnierca" - pisał dziewięć wieków później Pauzaniasz w swych "Wędrówkach po Helladzie". Kobiety nie miały wstępu na igrzyska, nawet w charakterze widzów.